Przegląd europejskiego rynku energii elektrycznej 2026
W 2025 r. transformacja energetyczna UE przekroczyła kolejny kamień milowy: wiatr i słońce wygenerowały więcej energii niż paliwa kopalne.
Kluczowe dane
Streszczenie
Ważny kamień milowy w przejściu UE na czystą energię
W 2025 r. UE wykonała wielki krok w kierunku czystego systemu energetycznego opartego na energii wiatrowej i słonecznej. Po raz pierwszy wiatr i słońce wygenerowały więcej energii elektrycznej niż paliwa kopalne. Rodzime OZE zapewniły prawie połowę energii elektrycznej w UE, a rozwijająca się w rekordowym tempie fotowoltaika współpracowała z energią wiatrową.
W 2025 roku priorytety energetyczne UE skupiały się wokół obniżenia kosztów energii dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Plan działania Komisji Europejskiej na rzecz przystępnych cen energii trafnie wskazuje główną przyczynę wysokich cen w Europie: zależność od drogich paliw kopalnych z importu. W sektorze energetycznym węgiel jest bliski wycofania – w 2025 roku osiągnął historyczne minimum po latach gwałtownego spadku. Jednak UE nadal jest mocno uzależniona od gazu. Wzrost produkcji energii z gazu przy jednoczesnym spadku produkcji energii wodnej w 2025 r. podniósł rachunki za import gazu o 16% i wywołał gwałtowne skoki cen na rynkach energii elektrycznej.
Stawka związana z dalszymi postępami UE w transformacji energetycznej wciąż jest wysoka. W 2025 r. ryzyko szantażu energetycznego ze strony eksporterów paliw kopalnych było szczególnie realne. Inwestowanie w rodzime OZE pozostaje kluczową strategią zmniejszania tego ryzyka w niestabilnej sytuacji geopolitycznej.
W grudniu 2025 r. UE uzgodniła przepisy zakazujące importu rosyjskiego gazu do końca 2027 r. Jednak wzrost importu amerykańskiego LNG przyniósł nową zależność od paliw kopalnych. Silna zależność od jednego dostawcy zagraża bezpieczeństwu UE i osłabia jej pozycję w negocjacjach geopolitycznych oraz sporach handlowych.
Rozbudowa magazynów energii, modernizacja sieci energetycznej i zwiększenie elastyczności popytu pozwolą zwiększyć udział wiatru i słońca w miksie energetycznym. Nie tylko poprawi to bezpieczeństwo energetyczne, ale będzie również miało kluczowe znaczenie dla zapewnienia przewidywalnych i stabilnych cen.
Najważniejsze wnioski
W 2025 roku wiatr i słońce wygenerowały więcej energii niż paliwa kopalne
Wiatr i słońce osiągnęły 30% udziału w produkcji energii elektrycznej w UE, po raz pierwszy w historii przewyższając udział energii pochodzącej z paliw kopalnych (29%). To wzrost z 20% udziału zaledwie pięć lat wcześniej. W 14 z 27 krajów UE te dwa źródła wygenerowały więcej energii niż wszystkie źródła kopalne.
W całej UE trwa ogromny rozwój energii słonecznej
W 2025 roku słońce wygenerowało w UE więcej energii elektrycznej niż kiedykolwiek wcześniej (369 TWh). To wzrost o ponad 20% czwarty rok z rzędu – do 13% miksu energetycznego, czyli więcej niż wynosi udział energii z węgla czy wody. Rozwój fotowoltaiki widać w każdym kraju UE, a w krajach takich jak Węgry, Cypr, Grecja, Hiszpania czy Holandia stanowiła ona ponad jedną piątą energii elektrycznej.
Odnawialne źródła energii dostarczyły prawie połowę energii elektrycznej w UE
Początek 2025 roku przyniósł mniej wiatru i deszczu, ale więcej słońca niż początek 2024 roku. Te same warunki pogodowe, które spowodowały roczny spadek produkcji energii wodnej o 12% i wiatrowej o 2%, napędzały wzrost produkcji energii słonecznej. Łącznie odnawialne źródła zapewniły niemal połowę energii elektrycznej w UE (48%). Wiatr pozostał drugim największym źródłem energii elektrycznej (17%), wyprzedzając gaz.
Wzrost produkcji z gazu wywindował ceny energii
Produkcja z gazu wzrosła o 8% w porównaniu z 2024 rokiem, głównie przez spadek produkcji energii wodnej. To podbiło rachunki za import gazu na potrzeby sektora energetycznego UE do 32 mld euro (wzrost o 16% w stosunku do 2024 roku). Skoki cen w godzinach szczytu spowodowały roczny wzrost cen hurtowych energii elektrycznej w 21 krajach UE w 2025 roku.
Węgiel odgrywa coraz mniejszą rolę w UE
Produkcja energii z węgla spadła do rekordowo niskiego poziomu – zaledwie 9,2%. W 19 krajach UE udział energii z węgla nie przekracza 5%. W ostatniej dekadzie spadek zużycia węgla nie został zrekompensowany wzrostem zużycia gazu czy innych paliw kopalnych.
Rosnąca popularność magazynów energii może ograniczyć kosztowne zużycie gazu w UE
W 2025 roku znacznie przyspieszyło wdrażanie magazynów energii, a w całej UE ogłoszono projekty na skalę sieciową. Dzięki temu przyspieszeniu rola magazynów energii w zaspokajaniu wieczornego szczytu zapotrzebowania może szybko wzrosnąć, zmniejszając zależność od paliw kopalnych i obniżając ceny hurtowe w godzinach dużego zużycia prądu.
Podziękowania
Zdjęcie na okładce
monkeybusinessimages, iStock / Getty Images Plus