İçindekiler
Yönetici Özeti
Bölümü okuyun
+
Yenilenebilir
Bölümü okuyun
Güneşten elektrik üretimi %39 arttı
Read Section
Üretim artışının üçte biri güneşten geldi
Read Section
Hibrit güneş kurulu gücü 1 GW’ı geçti
Read Section
Rüzgardan elektrik üretiminde artış yavaşladı
Read Section
Rüzgarın payında minimal artış
Read Section
Kurak yıla rağmen hidroelektrikte artış
Read Section
Akarsu hidroelektrik üretiminde düşüş
Read Section
Yıllık hidroelektrik üretiminde üçüncü en yüksek yıl
Read Section
Kurak yıllarda rüzgar ve güneş hidroelektriği tamamlayabilir
Read Section
+
Fosil
Bölümü okuyun
Kömürden elektrik üretimi artsa da tepe noktasına yakın
Read Section
Fosilin payı tarihi düşük seviyede
Read Section
Fosilin payındaki rekor düşüş doğalgaz kaynaklı
Read Section
Türkiye halen kömür ve doğalgazda ithalata bağımlı
Read Section
+
Talep
Bölümü okuyun
Sıcaklık rekoruyla gelen talep artışı
Read Section
Elektrik talebindeki artışın kaynağı sanayi değil
Read Section
Elektrik talebindeki artış 2017’den sonra yavaşladı
Read Section
+
Hedefler
Bölümü okuyun
2035’e kadar rüzgar ve güneşi dört katına yükseltme planı
Read Section
Hedefe göre 2035’te rüzgar ve güneşin payı yarıya ulaşabilir
Read Section
Depolama ve ihracatta büyüme hedefleri
Read Section
+
Politika önerileri
Bölümü okuyun
Kısıtlı bağlantı kapasitesini çözmek
Read Section
Hibrit santrallere kolaylık
Read Section
İhalelerde iyileştirmeler
Read Section
Bağlantı kapasitesinde yer açmak
Read Section
Yeni ihale çeşitleri eklemek
Read Section
Komşu ülkelerle şebeke bağlantılarını güçlendirmek
Read Section
Ekler
Bölümü okuyun
Önemli Noktalar
+%39
2024 yılında bir önceki yıla kıyasla Türkiye’de güneşten elektrik üretiminde artış oranı
%18
2024 yılı itibariyle Türkiye’de rüzgar ve güneşin elektrik üretimindeki payı
%61
2024 yılı itibariyle Türkiye’de kömürden elektrik üretiminde ithal kömürün payı
Yönetici Özeti
Rüzgar ve güneş, yerli kömürü kalıcı olarak geride bıraktı
Türkiye’de son yıllarda yerli kaynaklardan elektrik üretiminin itici gücü rüzgar ve güneş oluyor. 2024 yılında rüzgar ve güneş, yerli kömürün daha önce ulaştığı en yüksek yıllık elektrik üretimini ilk kez aşarak kalıcı olarak yerli kömürü geride bıraktı.
Rüzgar ve güneşin yerli kömürden elektrik üretimini geride bırakmış olması Türkiye için önemli bir dönüm noktası. Ancak rüzgar ve güneş halen her geçen yıl artan elektrik talebini karşılayabilecek kadar yükseliş göstermiyor. Arta kalan talep artışı ise maliyeti yüksek ithal fosil kaynaklı santraller ile karşılanıyor. İddialı 2035 hedefleriyle birlikte Türkiye’de rüzgar ve güneşin elektrik üretimindeki payı yarıya çıkabilir. Bundan sonraki hedef, yerli yenilenebilir enerji kaynaklarının önünü açacak adımlar atmak olacak.
Önemli çıkarımlar
01
Güneşteki rekor artışla birlikte rüzgar ve güneşin payı %18’e ulaştı
2024’te güneşten elektrik üretiminde yıldan yıla gerçekleşen %39’luk rekor artış ile birlikte, bir önceki yıl %5,7 olan güneşin elektrik üretimindeki payı %7,5’a yükseldi. Rüzgarın payı bir önceki yıla (%10,6) yakın seyrederek %10,7’de kaldı. Böylece rüzgar ve güneş, elektrik üretiminde %18’lik payı aştı.
02
Kömürden elektrik üretimi artsa da, fosil yakıtların payı 31 yılın en düşüğünde
Türkiye’de 2024 yılında kömürden elektrik üretimi miktarındaki artışa (+4 TWh) rağmen kömürün elektrik üretimindeki payı %36,9’dan %35,6’ya geriledi. Avrupa genelinde düşüş eğilimine devam eden kömürden elektrik üretimi ile beraber, Türkiye Almanya’yı geride bırakarak Avrupa’da kömürden elektrik üretimi en yüksek ülke oldu. Öte yandan doğalgazdan elektrik üretimi 3 TWh düşerek (-%4) fosil kaynakların elektrik üretimindeki payını %55 ile 1993’ten sonra en düşük seviyeye indirdi.
03
Rüzgar ve güneş, yerli kömürün tarihi zirvesini geçti
2024 itibariyle rüzgar ve güneşten elektrik üretimi 62 TWh ile yerli kömürün elektrik üretiminden (47 TWh) fazla. Böylece rüzgar ve güneş, yerli kömürün 53 TWh ile 2019 yılında ulaştığı en yüksek elektrik üretimini de ilk kez geride bırakmış oldu. Türkiye’deki mevcut kömür santrali projeleri hesaba katıldığında dahi bundan sonra Türkiye’de yerli kömürden elektrik üretiminin rüzgar ve güneşin elektrik üretimini geçmesi beklenmiyor.
04
Talepteki artış, rüzgar ve güneşteki artıştan yüksek
Son yıllarda elektrik talebindeki artış yavaşlamış olsa da, yeni rüzgar ve güneş santrali kurulumları halen talep artışını karşılayacak seviyede değil. Son beş yılda talep 42 TWh artarken, aynı dönemde rüzgar ve güneşten elektrik üretimindeki artış 31 TWh’te kaldı. Arta kalan talep ise ithal kömür ve doğalgaz ile karşılandı. Resmi planlarda 2030’a kadar elektrik talebindeki artışın hız kazanması beklenirken, planların başarısı rüzgar ve güneş enerjisinin daha hızlı büyüyerek hem elektrik talebindeki artışı karşılamasına, hem de fosil yakıtları devre dışı bırakmasına bağlı olacak.
05
Yeni 2035 hedefleri fosil yakıtların payını beşte birin altına düşürebilir
Türkiye’nin COP29 sırasında açıkladığı yeni 2035 kurulu güç hedefleri, 2024 yılındaki rüzgar ve güneş kapasitesini dört katına çıkarmayı vadediyor. Bu hedefin gerçekleşmesi durumunda fosil yakıtlı santrallerin elektrik üretimindeki payı %20’nin altına kadar düşebilir, rüzgar ve güneşin elektrik üretimindeki payı ise %49’a çıkabilir.
