Türkiye’de soğutma kaynaklı elektrik tüketimi artıyor

Küresel iklim değişikliği etkileri ile yükselmeye devam eden ortalama sıcaklıklar, Türkiye’de alan soğutması için ihtiyaç duyulan elektrik miktarını yıldan yıla artırmaktadır.

Türkiye’nin alan soğutması kaynaklı yıllık elektrik tüketimi, 2024 yılında bir önceki yıla kıyasla %19 artarak 10 TWh’e ulaşmıştır. Bu değer aynı zamanda 2024 yılının yaz aylarında kaydedilen toplam elektrik tüketiminin %8’ine denktir. Diğer bir ifadeyle, Türkiye’de soğutma kaynaklı elektrik talebi, yaklaşık 4 milyon adet elektrikli otomobilin bir yılda tükettiği elektrik enerjisine eşdeğer düzeye gelmiştir. Bu değer ise Türkiye’deki mevcut 268 bin adet elektrikli araç stoğundan 15 kat fazladır. 

2022’den 2024’e soğutma kaynaklı elektrik tüketimindeki artış oranı %26 olurken, toplam elektrik tüketimi artışı %5,6 olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönemde yıllık ortalama elektrik talep artışı %2,8 iken soğutmada bu oran toplam tüketim artış oranına kıyasla dört kattan fazla (%12) olmuştur. Soğutma talebindeki görece yüksek artış oranı, iklim değişikliği etkilerinin Türkiye’de elektrik sistemi üzerindeki yansımalarının giderek daha belirgin hale geldiğini ortaya koymaktadır.

Türkiye’nin saatlik elektrik tüketiminin rekor kırdığı 28 Temmuz 2025 günü, saat 14’te 59 GWh’lik toplam tüketimin 10 GWh’ı soğutma ihtiyacından kaynaklanmıştır. Bu rekor tüketim saatinde talebin %18’i soğutmaya giderken, 2024 ve 2025 yılının yaz aylarında saat 12 ile 18 arasında soğutmanın toplam elektrik tüketimi içerisindeki payı %10’un üzerinde olmuştur.

Diğer taraftan hafta sonları ve ulusal tatil günlerinde azalan sanayi ve insan aktivitesine bağlı olarak toplam elektrik tüketiminin düşmesiyle soğutmanın saatlik toplam tüketim içerisindeki payı zaman zaman %18 değerini de aşmıştır.  Haziran 2024’teki bir haftalık ulusal tatil, genel elektrik talebini düşük tutmuş olsa da yüksek sıcaklıklar nedeniyle soğutma önemli bir tüketim unsuru olmayı sürdürmüş ve bu durum, aynı yılın diğer yaz aylarına kıyasla Haziran ayında daha yüksek saatlik soğutma paylarının kaydedilmesine yol açmıştır.

Yaz aylarında Türkiye’nin günlük elektrik tüketimi, bahar aylarına oranla soğutmanın etkisiyle ortalama 1,25 katına çıkarak, 1 TWh sınırını aşmaktadır. Mayıs ve Eylül aylarında günlük tüketimde soğutma payı en fazla %4 değerine ulaşırken, yaz aylarında %8’in üzerine çıkmaktadır. 2025 yılında ise en yüksek günlük soğutma payı (%12) 27 Temmuz Pazar günü kaydedilmiştir. Sıcak geçen bu hafta sonu gününde, sanayi ve ticari faaliyetlerin azalmasıyla düşen toplam elektrik talebi içerisinde soğutma tüketiminin payı görece yüksek gerçekleşmiştir.

2024 yılının yaz aylarında soğutma kaynaklı elektrik tüketimi aylık bazda ortalama 2,5 TWh değerini aşarak yaz mevsimindeki toplam elektrik tüketiminin %8’inden fazlasını oluşturmuştur. Temmuz 2025’te bu değer neredeyse 3 TWh’e ulaşarak soğutmanın toplam tüketim içerisindeki aylık payını %9’a çıkarmıştır. Karşılaştırmak gerekirse, soğutma için harcanan bu miktar, İstanbul’daki tüm sanayi tüketicilerinin üç aylık toplam elektrik tüketimine eşdeğerdir.

Temmuz ve Ağustos, Türkiye için her yıl soğutma tüketiminin zirveye ulaştığı aylar olarak öne çıkmaktadır. Ancak, sıcak hava dalgaları soğutma talebini bu tipik yaz dönemlerinin çok ötesine taşıyabilmektedir. Örneğin 2024 yılı Haziran ayı, ortalama sıcaklığın uzun dönem Haziran ortalamasının 3,6 °C üzerinde gerçekleşmesiyle kayıtlardaki en sıcak Haziran ayı olarak tarihe geçmiştir. Bu rekor sıcaklık artışının etkisiyle, soğutma kaynaklı elektrik tüketimi 2,4 TWh’e ulaşarak son yıllardaki Haziran ortalamalarının neredeyse 2,5 katına çıkmıştır.

2024 yazı 26,1 °C’lik ortalama sıcaklıkla uzun dönem Türkiye ortalamasına göre 2,1 °C daha sıcak geçerken, yaz aylarında gerçekleşen soğutma tüketiminin toplam içerisindeki payı 2023’teki %7,3 değerinden %8,1’e yükselmiştir. Soğutma ihtiyacındaki bu artış, ortalama sıcaklıklardaki yükselişle birlikte küresel iklim değişikliğinin Türkiye elektrik sistemi üzerindeki etkilerinin artmakta olduğunu ortaya koymaktadır.