Kömür

Türkiye’de 2025 yılı sonu itibariyle 11,5 GW yerli kömür ve 10,5 GW ithal kömür olmak üzere 22 GW’lık kömür santrali kurulu gücü bulunmaktadır. En son 2022 yılında bir kömür santralinin devreye girdiği Türkiye’de, o günden beri başlayan yeni bir kömür santral inşaatı olmamıştır.

Türkiye’de son üç yıldır yerli kömürden elektrik üretimi yatay bir seyir izlemektedir. 2025 yılında Türkiye’de kömürden elektrik üretimi, bir önceki yıl ulaştığı rekor üretimden (122 TWh) küçük bir miktar gerileyerek 121 TWh’e düşmüştür.

Türkiye’de yerli kömür santrallerinin kurulu gücü ithal kömür santrallerinden daha fazla olmasına rağmen, kömürden elektrik üretiminin yaklaşık üçte ikisi ithal kömür kaynaklıdır. Bunun nedeni ithal kömür santrallerinin kapasite kullanım oranları %80’inin üstündeyken, bu oranın yerli kömür santrallerinde %45’e kadar düşmüş olmasıdır.

Türkiye, 2025 yılının Eylül ayında yerli kömür santrallerine, 2026 yılından 2029 yılının sonuna dek alım garantisi uygulanacağını duyurmuştur. 75 USD/MWh olarak belirlenen alım garantisi fiyatı, ülkedeki 2025 yılı ortalama elektrik piyasası fiyatından %13 daha yüksektir. Birisi hariç tüm yerli kömür santrallerinin birim elektrik üretim maliyeti, alım garantisi fiyatından düşüktür. Ayrıca toptan elektrik piyasası fiyatı (PTF), 75 USD/MWh’ın üstünde oluştuğunda santraller PTF’den yararlanmaktadırlar.

Alım garantisi, santrallerin teorik olarak üretebilecekleri maksimum elektrik üretiminin %60’ına kadar uygulanacaktır. Dolayısıyla %60 kapasite kullanım oranına ulaşan bir santralin üretiminin tamamı alım garantisinden faydalanabilecektir. Türkiye’deki yerli kömür santrallerinin ortalama kapasite kullanım oranı, bu oranın altında olduğu için birçok santralin üretiminin tamamının alım garantisi fiyatından yararlanması beklenmektedir.

Yerli kömür santrallerine sağlanacak alım garantisi, bu santrallerin finansal durumunu iyileştirme ve kapasite kullanım oranlarını artırma potansiyeline sahiptir. Bu durum verimsiz santrallerin sistemde daha uzun süre kalmalarına neden olacaktır. Dolayısıyla, mevcut politikalarla Türkiye’de kömürden elektrik üretiminin 2026 ile 2029 yılları arasında tepe noktasını görmesi ve ancak 2030’dan sonra düşüşe geçmesi beklenebilir.