Türkiye hibrit güneş santralleriyle şebeke kısıtlarını aşabilir
Şebeke kapasitesinin sınırlı olması, yenilenebilir enerji projelerinin reddedilmesine neden olurken enerji dönüşümünü de yavaşlatıyor. Gerekli düzenlemelerle, Türkiye’deki rüzgar ve hidroelektrik santrallerine 8 GW’lık hibrit güneş santrali eklemek mümkün. Bu sayede, yeni şebeke yatırımına gerek duymadan Türkiye güneş kurulu gücünü en az %35 artırabilir.
Mevcut diller: English
18 Haziran 2025
25 dakika okuma süresi
İçindekiler
Yönetici Özeti
Bölümü okuyun
+
3
Türkiye’de hibrit güneş santrali potansiyeli
Bölümü okuyun
Ek materyal
Bölümü okuyun
Önemli Noktalar
0 GW
2024 Eylül ayından bu yana iletim seviyesinden yapılabilecek bağlantı kapasitesi
0,52 GW
2025 Mayıs itibarıyla, lisanssız santrallerin dağıtım seviyesinden bağlantı yapabilmesi için kalan kapasite
8 GW
Mevcut piyasa koşulları ile rüzgar ve hidroelektrik santrallerindeki hibrit güneş potansiyeli
Medyada öne çıkanlar
Anadolu Ajansı
Yönetici Özeti
Türkiye, hibrit santrallerle kapasite kısıtını aşarak enerji dönüşümünü hızlandırabilir
İşletmede olan santrallerle aynı iletim hattını kullandığı için yeni şebeke yatırımına ihtiyaç duymayan hibrit santraller, şebekeye bağlantı kapasitesi kısıtı nedeniyle yavaşlayan enerji dönüşümünü yeniden hızlandırma potansiyeline sahip.
Güneş potansiyelinin yüksek olduğu Türkiye’de, hibrit güneş santrallerinin önündeki engeller kaldırılırsa mevcut güneş kurulu gücü en az %35 artırılabilir. Bu sayede santrallerin üretim kapasiteleri artarken, mevcut iletim hatları da daha verimli kullanılabilir. Türkiye’de güneş enerjisi kurulu gücü, kısa süre içinde 30 GW sınırını aşarak, kaynaklara göre kurulu güç sıralamasında açık ara lider konumuna gelebilir.
Önemli çıkarımlar
01
Yeni yatırımlar şebeke kısıtına takılıyor, hibrit güneş kurulumları yavaş ilerliyor
Eylül 2024’ten beri iletim seviyesinden bağlantı için yeni kapasite açıklanmazken; Şubat 2024 ile Nisan 2025 arasındaki 15 aylık dönemde, Türkiye’de lisanssız güneş santralleri için yapılan iletim seviyesinden şebeke bağlantı başvurularının %65’i “bağlantı kısıtları” nedeniyle reddedildi. Mayıs 2025 itibarıyla Türkiye’de dağıtım seviyesinden bağlantı için kalan kapasite ise sadece 0,52 GW. Oysa hidroelektrik veya rüzgar santralleri ile aynı şebeke bağlantısını kullanabilen hibrit güneş santralleri sayesinde, ilave şebeke yatırımına ihtiyaç olmadan Türkiye’nin güneş enerjisi kapasitesi artırılabilir.
Diğer taraftan Türkiye, hibrit güneş kurulumlarında ise ağır ilerliyor. Son dört yılda 3,5 GW’lık hibrit güneş projesine kurulum izni verilirken, bu kapasitenin yalnızca %41’İ işletmeye alınabildi.
02
Türkiye’deki hibrit güneş potansiyeli 8 GW’tan fazla
Mevcut piyasa koşulları ve ekonomik göstergelere dayanan potansiyel analizine göre, Türkiye’de özel sektöre ait rüzgar ve hidroelektrik santrallerindeki hibrit güneş potansiyeli 8 GW seviyesinde. Elektrik fiyatları ile kredi faiz oranlarının daha elverişli olduğu senaryolarda ise bu potansiyel 25,6 GW’a kadar çıkmaktadır.
Söz konusu hibrit güneş potansiyelinin %46’sı, barajlı hidroelektrik santrallerde bulunuyor. 8 GW’lık hibrit güneş kapasitesinin devreye alınması, toplam güneş kurulu gücünü 30 GW’a çıkararak güneşi, Türkiye’nin açık ara en büyük enerji kaynağı haline getirebilir.
03
2024 yılında rüzgar ve hidroelektrik üretimine, hibrit güneş %14 katkı sağladı
Mevcut hibrit güneş enerjisi santralleri, 2024 yılında bağlı oldukları 25 rüzgar ve hidroelektrik santralinin üretimine %14 oranında ek katkı sağladı. Hibrit güneş santrallerinin üretime sağladıkları katkı sayesinde, bağlı oldukları birincil kaynakların mevcut bağlantı kapasite faktörü ortalama 5 puan artarak %32’ye yükseldi.
Hibrit güneş santrallerinin etkisi yaz aylarında en yüksek seviyesine çıkıyor. 2024 Haziran ve Ağustos ayları arasında hibrit güneş santralleri rüzgar, akarsu ve barajlı hidroelektrik santrallerinin bağlantı kapasite faktörlerini ortalama 7,3 puan artırdı. Özellikle, Doğu Anadolu Bölgesi’nde bulunan bir rüzgar santralinin bağlantı kapasite faktörü, 2024 yılında hibrit güneş santrali sayesinde neredeyse 20 puanlık artış kaydetti.
Yeni şebeke yatırımı gerektirmeyen hibrit santraller, diğer santral yatırımlarından farklı değerlendirilmeli; projelerin onaylanması için şebekede yeni kapasitelerin açıklanması beklenmemelidir. Ayrıca birincil kaynağın santral sahasına bütünleşik olma şartının ve kapasite sınırı kuralının kaldırılmasıyla hibrit güneş kurulu gücü önemli ölçüde artırılabilir. Hibrit santrallerin kurulu gücünü arttırmak için gerçekçi hedefler belirlenmeli, hedeflerin takip edebilmesi için veri şeffaflığı artırılmalıdır.
Türkiye’de enerji dönüşümü, iletim ve dağıtım şebekelerindeki kapasite yetersizlikleri nedeniyle yavaşlıyor. Yeni projelerin önünde duran bu engel, şebekeye ilave yük getirmeden devreye alınabilecek hibrit güneş santralleriyle aşılabilir. Üretime kayda değer katkıda bulunmaya başlayan hibrit güneş santralleri, mevcut santrallerin bağlantı kapasitesini daha verimli kullanmayı sağlayarak, enerji üretiminde yenilenebilirin payını da artırabilecektir. Yeni şebeke yatırımı gerektirmeyen hibrit güneş santralleri, yeni kapasite açılmasını beklemeden onaylanabilir; mevzuatta yapılacak birincil kaynağın santral sahasına entegre olma zorunluluğu ve kapasite sınırı kuralının kaldırılması gibi basit değişikliklerle, Türkiye kısa sürede yüksek hibrit güneş potansiyelini hayata geçirebilir.
İklim değişikliğine bağlı kuraklık sebebiyle, son yıllarda hidroelektrik santrallerin (HES) üretim kapasitelerinde düşüşler yaşanmaya başlasa da bu santraller halen enerji arzımızın bel kemiğini oluşturuyor. HES projelerinde kuraklığın neredeyse tek çözümü olan hibrit güneş santralleri için yapılan başvuruların büyük bölümünde, kapasite tahsisi sorununun ortadan kaldırılmasının HES’lerin üretim kapasitesinin ve sistem arz güvenliğinin korunması için bir gereklilik olduğunu düşünüyoruz. Bugün hibrit yatırımların izin süreçleri aylar ve hatta yıllar boyu devam edebiliyor. Halbuki hali hazırda enerji üretimine tahsis edilen alanlarda yapılacak hibrit yatırımların ivedilikle onaylanmasının enerji verimliliği ve sistem arz güvenliği açısından çok mühim olduğuna inanıyoruz. Hibrit güneş santrali kapasite tahsisi ve izin süreç problemlerinin çözülmesinin; yatırım kısıtlarının kaldırılmasının sürdürülebilir kalkınmamızın gerçekleşmesi için bir gereklilik olduğunu düşünüyoruz.
Elvan Tuğsuz Güven
Yönetim Kurulu Başkanı, HESİAD
Yönetim Kurulu Başkanı, HESİAD
